Kiedy warto skonsultować rozwój mowy u dziecka?

Rozwój mowy u dzieci może przebiegać w różnym tempie. Jedno dziecko szybko zaczyna używać nowych słów i budować zdania, podczas gdy inne potrzebuje na to zdecydowanie więcej czasu. Rodzice często słyszą wtedy, że „każde dziecko rozwija się inaczej” albo że „jeszcze się rozgada”. Rzeczywiście, różnice rozwojowe są czymś naturalnym, jednak nie oznacza to, że każdą trudność z mową warto po prostu przeczekać.

Jeżeli dziecko mówi wyraźnie mniej niż jego rówieśnicy, używa niewielu słów, ma trudność z budowaniem wypowiedzi albo trudno mu komunikować swoje potrzeby, warto przyjrzeć się jego rozwojowi dokładniej.

Czy porównywanie dziecka z rówieśnikami ma sens?

Porównywanie dzieci wyłącznie na podstawie liczby wypowiadanych słów nie zawsze daje pełny obraz sytuacji. Rozwój mowy jest bowiem związany także z rozumieniem komunikatów, gestami, kontaktem z otoczeniem oraz sposobem, w jaki dziecko próbuje się porozumiewać.

Jeżeli maluch mówi mniej, ale dobrze rozumie polecenia, wskazuje interesujące go przedmioty, utrzymuje kontakt i aktywnie próbuje komunikować swoje potrzeby, sytuacja może wyglądać inaczej niż u dziecka, które jednocześnie ma trudności z rozumieniem mowy lub rzadko podejmuje próby kontaktu.

Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na tym, ile słów zna dziecko, warto obserwować jego komunikację jako całość.

Kiedy rozwój mowy powinien zwrócić uwagę rodziców?

Sygnałem do konsultacji może być sytuacja, w której różnica między dzieckiem a jego rówieśnikami staje się coraz bardziej widoczna. Rodzic może zauważyć, że inne dzieci swobodnie opowiadają o swoich potrzebach i doświadczeniach, natomiast jego dziecko nadal komunikuje się głównie pojedynczymi słowami, gestami albo dźwiękami.

Warto zwrócić uwagę również na sytuacje, gdy dziecko rzadko powtarza nowe słowa, ma niewielki zasób słownictwa, trudno je zrozumieć albo szybko się denerwuje, kiedy nie potrafi przekazać tego, czego chce.

Niepokój może wzbudzać także regres, czyli sytuacja, w której dziecko wcześniej używało pewnych słów lub umiejętności komunikacyjnych, a następnie przestało z nich korzystać.

Opóźniony rozwój mowy może mieć różne przyczyny

Trudności w rozwoju mowy nie mają jednej przyczyny. Czasami wynikają przede wszystkim z indywidualnego tempa rozwoju, jednak w innych przypadkach mogą być związane między innymi ze słuchem, funkcjonowaniem narządów mowy, rozwojem motorycznym czy innymi obszarami rozwoju dziecka.

Dlatego pierwszym krokiem nie powinno być szukanie diagnozy na własną rękę, lecz konsultacja ze specjalistą. Logopeda lub neurologopeda może ocenić sposób komunikowania się dziecka, rozumienie mowy, artykulację oraz funkcjonowanie aparatu mowy, a następnie wskazać, czy potrzebna jest terapia albo dalsza diagnostyka.

Dlaczego nie zawsze warto czekać, aż dziecko samo się „rozgada”?

Rodzice często obawiają się, że zgłoszenie się do specjalisty zbyt wcześnie będzie przesadą. Tymczasem konsultacja nie oznacza automatycznie rozpoczęcia długiej terapii.

Czasami wystarczy ocena rozwoju i przekazanie rodzicom wskazówek dotyczących codziennych zabaw, sposobu komunikowania się z dzieckiem oraz wspierania rozwoju języka w domu. Jeżeli natomiast rzeczywiście występują trudności, wcześniejsze rozpoczęcie odpowiedniego wsparcia może pozwolić wykorzystać okres intensywnego rozwoju dziecka.

Jednocześnie warto pamiętać, że trudności komunikacyjne mogą wpływać nie tylko na samą mowę. Dziecko, które nie potrafi jasno wyrazić swoich potrzeb, może częściej się złościć, płakać albo wycofywać z kontaktów z innymi.

Jak wspierać rozwój mowy dziecka w domu?

Codzienna komunikacja ma bardzo duże znaczenie. Warto dużo rozmawiać z dzieckiem, nazywać przedmioty oraz czynności, wspólnie oglądać książeczki, opowiadać o ilustracjach i zachęcać do podejmowania prób komunikacji.

Jednocześnie nie należy wywierać presji i nieustannie prosić dziecka, aby coś powtarzało. Rozwój mowy najlepiej wspierać w naturalnych sytuacjach, podczas zabawy, posiłków czy wspólnego spaceru.

Dobrym rozwiązaniem jest również pozostawienie dziecku czasu na odpowiedź. Jeżeli dorosły natychmiast odpowiada za nie lub przewiduje każdą potrzebę, dziecko ma mniej okazji do samodzielnego komunikowania się.

Kiedy potrzebna może być szersza pomoc specjalistów?

Czasami trudności z mową są tylko jednym z elementów, które zauważają rodzice. Mogą im towarzyszyć problemy z koncentracją, koordynacją ruchową, funkcjonowaniem sensorycznym, kontaktem z rówieśnikami albo innymi obszarami rozwoju.

Wówczas pomocne może być spojrzenie na rozwój dziecka w szerszy sposób. Zamiast koncentrować się wyłącznie na jednym objawie, warto ocenić, czy potrzebne jest wsparcie także innych specjalistów.

Wsparcie rozwoju dziecka w Poradni FOCUS

W przypadku dzieci wymagających szerszego wsparcia jedną z możliwości jest wczesne wspomaganie rozwoju, czyli WWR. Taka forma pomocy pozwala pracować nad różnymi obszarami funkcjonowania dziecka oraz, w zależności od jego potrzeb, korzystać ze wsparcia odpowiednich specjalistów.

W ramach WWR w Gliwicach, Poradnia FOCUS prowadzi terapię logopedyczną, neurologopedyczną oraz inne formy wsparcia rozwoju dzieci.

Jeżeli zauważasz, że Twoje dziecko mówi mniej niż jego rówieśnicy, ma trudność z komunikowaniem swoich potrzeb albo jego rozwój mowy budzi Twoje wątpliwości, warto skonsultować sytuację ze specjalistą. Wczesna ocena pozwala ustalić, czy dziecko potrzebuje terapii, szerszego wsparcia rozwojowego czy jedynie wskazówek, które rodzice mogą wykorzystać w codziennym kontakcie z dzieckiem.

Artykuł sponsorowany